روز جهانی سالمند

بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی سن سالمندی از 60 سال و بالاتر تعریف شده است.
 
سالمندان به سه گروه :
جوان بین سنین 60 تا 75 ، میانسال  بین 75 تا 90 سال و کهنسال 90سال به بالا تقسیم می شوند.
جمعیت کنونی سالمند در جهان حدود 650 میلیون نفر است و انتظار می رود تا سال 2050 این جمعیت به میزان 2 میلیارد نفر برسد!!!
در سی سال گذشته 3 درصد از جمعیت ایران را نیز سالمندان تشکیل می دادند در حالی که هم اکنون بیش از 7 درصد جمعیت ایران سالمند است.
 
موضوعات و محورهائی که سازمان بهداشت جهانی در مورد سلامت سالمندان به آن تاکید کرده است :     
سقوط، زمین خوردن و جلوگیری کردن از آن
شهر دوستدار همه سنین
فراهم کردن خدمات سالمندان در مورد تمامی نیازهای آنان
توجه به سالمندان مبتلا به ایدز
تغییرات جمعیت و اطلاع رسانی درباره آن
مساله بد رفتاری با سالمندان و پیشگیری از آن
آموزش و آشنایی پزشکان با طب سالمندی
ارائه خدمات اورژانسی به سالمندان در حوادث
 
سقوط و زمین افتادن بیشترین عامل حوادث در سالمندان
پیشگیری از بروز هرگونه حادثه برای افراد سالمند بهترین اقدام است، عوامل متعددی می تواند باعث زمین خوردن و به دنبال آن صدمه و آسیب شود، بیشترین صدمه می تواند هنگام زمین خوردن در لگن، استخوان ران و کوفتگی عضلات و گاهی شکستگی در مهره های کمر باشد. ترس از زمین خوردن دوباره نیز به دنبال یک بار زمین خوردن از عوامل بی تحرکی و نگرانی در سالمندان است که عواقب بد و زمین گیری در سالمند را به دنبال دارد.
 
ایمنی در منزل برای افراد سالمند
قبل از هر توضیحی باید یادآور شویم که مکان زندگی سالمند باید به نانوایی، سوپر مارکت و به طور کلی محل فروش مواد خوراکی نزدیک باشد. دیده شده سالمندانی که مراقب همیشگی مانند فرزندان یا پرستار ندارند و دسترسی به مواد غذایی به دلیل دوری اغذیه فروشی ها برایشان مشکل است، دچار سوءتغذیه می شوند. بنابراین اگر ممکن است منزلی نزدیک به نانوایی یا مغازه های فروش مواد خوراکی برای آنها تهیه کنید تا با طی مسافت کوتاهی بتوانند مواد غذایی تهیه کنند.

ورودی ساختمان :

از ایجاد اختلاف سطح در ورودی اصلی ساختمان جدا باید پرهیز کرد .
در صورتی که وجود سطح شیب دار الزامی باشد، حتما از دستگیره کمکی استفاده شود .
تنظیمات نورپردازی در خانه سالمند :
از اقدامات مفید و ضروری در خانه ای که سالمند در آن زندگی می کند افزایش نورپردازی و تقویت کردن نور است . زمانی که نور موجود در فضا ارتقا یابد، دید سالمند بیشتر می شود و بهتر می تواند اطرافش را ببیند . آنها همچنین نیاز دارند تا نور به طور مساوی در فضا توزیع شود، زیرا چشم های سالمندان به زمان بیشتری نیاز دارد تا خود را با تغییرات نور تطبیق دهند . نورپردازی باید به صورت غیر مستقیم باشد تا سبب بروز خیرگی در چشم سالمند نشود . همچنین چراغ قوه هایی را باید در قسمت های مختلف خانه در دسترس قرار دهیم و از پر بودن باطری آنها مطمئن باشیم و خانه را به برق اضطراری در صورت قطع برق مجهز کنیم . نصب کلیدهای برق در نزدیک در و همچنین نزدیک تخت خواب سالمند طوری که به راحتی به آن دسترسی پیدا کند ضروری است .
راه پله ها ، آشپزخانه ، سرویس بهداشتی و اتاق نشیمن از جمله مناطقی هستند که باید از  یک نورپردازی کامل و کافی برخوردار باشند .
مهمترین اقدامی که باید در راستای ایمن سازی خانه برای سالمند انجام شود حذف هرگونه به هم ریختگی و شلوغی در دکوراسیون است، زیرا با این کار تا حد زیادی از بروز تصادفات احتمالی سالمند با اشیاء و عناصر موجود در دکوراسیون پیشگیری می کنیم.

پوشش مناسب کف اتاق

بعضی از سالمندان به دلیل ضعف فیزیکی، بیماری مزمن، اشکال در دید یا درد پاها نمی توانند راحت راه بروند و ممکن است در اثر گیرکردن پا به لبه موکت یا فرش زمین بخورند اما کف خانه به هیچ وجه نباید بدون پوشش باشد چون در این صورت زمین خوردن سالمند آسیب زیادی به بدن او می زند. زمین بهتر است مفروش باشد اما باید دقت کرد که لبه های فرش یا موکت کاملا در کناره های اتاق قرار گیرد تا احتمال گیرکردن پای سالمند به لبه موکت یا فرش به حداقل برسد. همچنین زیر موکت یا فرش باید چسبی های مخصوصی قرار داد تا احتمال سرخوردن فرش از بین برود.
خیلی از شکستگی های ناشی از زمین خوردن در خانه در اثر سر خوردن روی قالی یا فرش است. خیس شدن زمین بدون موکت یا فرش نیز عاملی برای لیزخوردن سالمند است، بنابر این کف آشپزخانه نیز باید مفروش باشد.
به جای استفاده از فرش و قالیچه های کوچک از یک فرش یا کف پوش استفاده کنیم که تمام طول و عرض اطاق را مفروش نماید و مانع سرخوردگی و گیرکردن لبه فرش ها به پای سالمند باشد .

اتاق خواب

تخت سالمند نباید بلند باشد. تخت استاندارد تختی است که موقع نشستن سالمند روی آن کف پاها کاملا به زمین بچسبد، یعنی ارتفاع ساق پا باید بیشتر از ارتفاع تخت باشد. همچنین پهنای تخت هم باید مناسب باشد. رعایت نکردن این دو اصل ممکن است باعث افتادن سالمند از روی تخت و شکستن دست و پای او شود.

سرویس بهداشتی و حمام :

افزایش ایمنی سرویس بهداشتی و در دسترس قرار دادن تجهیزات موجود از جمله موارد بسیار مهم است، زیرا سرویس بهداشتی فضایی است که سالمند بارها در روز از آن استفاده می کند و باید نه تنها فضایی راحت و زیبا بلکه کاملا ایمن نیز داشته باشد . خطرهای زیادی در سرویس بهداشتی سالمند را تهدید می کند، در حمام وسایل برقی مثل سشوار ، هواکش ، آب گرمکن ، ممکن است وجود داشته و از سوی دیگر آب نیز جزء جدا ناپذیر این بخش از منزل است .
تمیز نگه داشتن کف لیز حمام و توجه به برق کشی صحیح این بخش از منزل ، از جمله ساده ترین کارهایی است که ما میتوانیم برای حفظ سلامت و ایمنی سالمند در حمام منزل انجام دهیم .
اولین قدم برای  پیشگیری از سقوط و زمین خوردن در حمام این است که در کنار وان حمام یا در و دیوار مجاور آن یک میله نگه دارنده ( دستگیره ) نصب کنیم .
در طراحی کف وان دقت کنیم که کف وان نباید خیلی صیقلی و صاف باشد زیرا هنگام ایستادن باعث سرخوردن میشود . کف وان باید ناصاف و دارای شیارهایی باشد. سعی کنیم سالمندان را در وان به تنهایی رها نکنیم و هر زمان به حمام احتیاج دارند حتما کنار او باستیم زیرا سرخوردن سالمندان در حمام لیز بسیار شایع است و باعث شکستگی های خطرناک می شود .
می توان یک زنگ خطر در حمام نصب کرد تا اگر زمانی فرد دچار مشکل در حمام شد بتواند با فشار دادن و به صدا در آوردن آن اعضای خانواده را از وضعیت خطرناک خود آگاه سازد .
از کف پوش های عاج دار در کف حمام استفاده کنیم. همچنین باید برای سالمندان دمپایی مخصوص حمام یا دمپایی مکش دار تهیه کرد تا زمین نخورند. صابون یکی از موادی است که باعث لغزش و زمین خوردن سالمند در محیط حمام می شود بنابراین باید قالب های صابون را از وان حمام یا از زیر دوش دور نگه داریم . به جای صابون جامد بهتر است از صابون مایع استفاده شود .
ارتفاع دوش حمام باید به راحتی و به صورتی دستی قابل تنظیم باشد .
شیر آب سرد و گرم باید با کمک رنگ و یا نشانه های واضحی مشخص شده باشند.  برای مثال شیر آب سرد با رنگ آبی و شیر آب گرم با رنگ قرمز . همچنین توصیه می کنیم شیر آب را به سنسور حرارتی مجهز کنید تا از یک حد تعیین شده بالاتر نرود ، زیرا ممکن است سالمند حساسیت درک دمای خود را از دست داده باشد و بر اثر آب داغ دچار سوختگی شود .
فرزندان یا اطرافیان سالمند باید دمای آب را حداکثر روی 40 تا 50 درجه تنظیم کنند.
نصب توالت فرنگی بالاتر از ارتفاع استانداردش برای سالمندانی که از قسمت پا مشکل دارند مفید است . همچنین نصب جای دست در دو طرف توالت فرنگی توصیه می شود که بسیار مفید است .
استفاده از وسایل گرم کننده سوختی مانند : بخاری ، پیک نیکی و ... در حمام ممنوع است زیرا باعث کاهش اکسیژن محیط و از طرفی تولید گازهای سمی خطرناک میکند که علاوه بر خطر مرگ ، باعث سرگیجه و عدم تعادل و در نتیجه خطر سقوط و ضربه به افراد خواهد شد .
نصب روشنایی و تهویه مناسب حمام در طول استحمام فراموش نشود .
غرق شدگی منحصر به دریا نیست ، پس چاه ، حوض ، آب انبار ، زیر زمین منازل و ... دارای درپوش و حفاظ مناسب باشد تا مانع سقوط و خطر غرق شدگی گردند .

آشپزخانه :

آشپزخانه یکی از فضاهایی است که استرس های فیزیکی سالمند را زیاد می کند .      
بخش هایی از آشپزخانه سالمند برای اطمینان از ایمنی آن لازم است اصلاح شود . برای مثال دستگیره کشوها و کابینت ها باید با انواعی که به شکل D هستند جایگزین شوند ، زیرا استفاده از این نوع دستگیره ها به ویژه برای افرادی که از آرتروز رنج می برند راحت تر است. طبقات کابینت ها نیز باید به صورت کشویی باشد تا راحت به بیرون کشیده شود و دسترسی به عناصر موجود در آن راحت باشد .
هنگام انتخاب لوازم خانگی مانند یخچال و فریزر دقت کنید از نوعی باشد که زمانی که درش باز می شود تمام مواد غذایی در طبقات موجود به راحتی دیده شود و قابل دسترسی باشد . همچنین وسایلی از قبیل ماشین ظرف شویی را از انواع رومیزی انتخاب کنید تا سالمند مجبور به خم شدن نشود .
اجاق گازباید مجهز به ترموکوبل باشد تا در صورت فراموشی و خاموشی خودبخود خاموش شود و گاز خارج شده باعث آتش سوزی یا انفجار نگردد.
سماور و قوری در محل مناسب و دور از مسیر رف آمد قرار گیرد .
لوازم سنگین تر در طبقات پایین تر قرار گیرد ، تا خطر سقوط اجسام بر روی فرد کاهش یابد .
چهارپایه مناسب و محکم جهت بالا رفتن و برداشتن لوازم کمد و طبقات بالایی لحاظ گردد .

به افراد سالمند توصیه کنیم:

اگر موهای بلندی دارد ، آن را پشت سر خود ببندد و مطمئن شود که جنس لباسی که به تن دارد  از جنس آتش زا نیست .
عناصر و مواد آتش زا  از اطراف اجاق گاز و فر دور نگه داشته شود .
هنگام لمس وسایل الکتریکی از خشک بودن دستانشان مطمئن شوند .
قبل از به برق زدن یا از برق کشیدن وسایل برقی مطمئن باشند کلید دستگاه در حالت خاموش است .
هنگام پخت غذا در فر یا مایکروفر ، از ظروفی با سایز مناسب استفاده کنند .
هرگز زمانی که فر یا اجاق گاز روشن است به سمت آن ها خم نشوند  .
قبل از بیرون آوردن ظرف غذا از داخل فر ، دستگاه خاموش گردد .
هنگام باز کردن در فر ، از ایستادن در مقابل آن جدا خودداری کنند .
همیشه در زمان آشپزی ، سه پایه باید مخصوص قابلمه های داغ در دسترس داشته باشند تا در صورت لزوم بتوان به سرعت از آن استفاده کنند .
در آشپزخانه یک کپسول آتش نشانی نصب کنیم و راه استفاده از آن را به او بگوییم.
بست و شیلنگ گاز ، مرتبا کنترل و در صورت فرسودگی تعویض گردند .
دسترسی آسان به شیر گاز همیشه فراهم باشد تا در موقع لزوم به راحتی بتوان آن را بست .
نصب دستگاه هشداردهنده دود در خانه
در منزل همه سالمندان باید دستگاه هشداردهنده دود نصب شده باشد به خصوص سالمندانی که تنها زندگی می کنند. ممکن است آنها متوجه دود ناشی از آتش سوزی نشوند و خطرهایی برایشان به وجود آید.

پله و راه پله ها :

پله ها برای سالمندان به خصوص افرادی که دچار آرتروز زانو هستند، دردسر سازند. بهتر است منزل مسکونی سالمندان در طبقه اول بدون پله باشد. ساکن بودن سالمند در طبقات همکف حسن دیگری هم دارد، اینکه دوستان و همسالانشان راحت تر می توانند به منزل آنها بیایند زیرا ارتباط سالمندان با دوستانشان باید حفظ شود و این کار از ابتلای سالمند به افسردگی پیشگیری می کند.
در صورت اجبار بهتر است خانه با حداقل پله واقع شده باشد و ترجیحا دارای آسانسور باشد.
راه پله ها از نور کافی و مناسب برخوردار بوده و دسترسی به کلید برق راه پله ها در ابتدا و انتهای آن میسر باشد .
دستگیره کمکی برای استفاده راحت از راه پله ها در ارتفاع مناسب روی دیوار نصب گردد .
ارتفاع و عرض پله ها مناسب و استاندارد ( ارتفاع 18 و عرض پله 30 سانتی متر ) باشد .
در صورت مفروش بودن پله ها باید فرش محکم چسبیده باشد . فاقد پارگی یا برآمدگی و زاویه های فرش منطبق بر پله ها گردد .
اطراف پشت بام ، حصار مناسب ( نرده ، دیوار کشی ) کشیده شود .
راه کارهای نهایی برای زندگی ایده آل افراد سالمند:
مدل گوشی تلفن قابل استفاده برای سالمند (ترجیحا شماره گیری اتوماتیک ) باشد و لیستی از شماره تلفن های مهم جهت دسترسی سالمند در مواقع اضطراری تهیه و در محل مناسب قرار دهیم.( یا شماره های ضروری را در حافظه گوشی ذخیره و روی آن را با نوشته یا علامت قابل فهم مشخص کنیم . )
شماره های کمک اضطراری شامل خدمات آتش نشانی 125 ، اورژانس 115 ، و پلیس 110 و نحوه کمک گرفتن را یادآور شویم .
در صورت تنها زندگی کردن سالمند، زمان خروج  از منزل یکی از همسایگان را در جریان قرار دهیم .
در هر 24 ساعت سالمند به صورت حضوری یا تلفنی از سالمند با خبر شویم و جویای حال او باشیم.
کلید درب منزل سالمند را علاوه بر فرزندان یکی از همسایگان قابل اعتماد نیز داشته باشد .



بازدید کارشناسان گروه کودک ایمن - ناجی فردا از منزل چند سالمند